بار هستی

یموند کارور
      کلیسای جامع
      ترجمه: فرزانه طاهری
      
      همان مرد کور، دوست قدیمی زنم. بله، خود او داشت می آمد شب را پیش ما بماند.
      زنش مرده بود. برای همین آمده بود به دیدن قوم و خویشهای زن مردهاش در کانتی
      کات. از خانه ی همانها به زنم تلفن کرد. با هم قرار و مدارش را گذاشتند. با
      قطار می آمد،پنج ساعتی توی راه بود و زنم میرفت ایستگاه به استقبالش.
                
       زنم از ده سال پیش که سه ماه تابستان توی سیاتل برایش کار کرده بود ندیده
      بودش. اما زنم و این مرد کور تمام مدت تماسشان را با هم حفظ کرده بودند. نوار
      پر می کردند و برای هم میفرستادند. من چندان مشتاق دیدنش نبودم که برایش
      دقیقه شماری کنم. من که نمی شناختمش. تازه کور بودنش هم ناراحتم می کرد.
      کورها را فقط از تو فیلمها میشناختم. توی فیلم آهسته حرکت می کردند و هیچ وقت
      نمی خندیدند. گاهی هم سگهای مخصوص هدایتشان می کردند. من یکی که چندان خوش
      نداشتم یک مرد کور بیاید خانه ام.
      
      تابستان آن سال زنم دنبال کار می گشته. پول و پله ای در بساط نداشته. مردی که
      می خواست آخر تابستان باهاش عروسی کند توی دانشکده ی افسری درس می خوانده. او
      هم پول و پله ای نداشته. اما زنم عاشقش بوده و او هم عاشق زنم بوده و از این
      حرفها. توی روزنامه خوانده که: به فردی برای خواندن برای یک مرد نابینا
      نیازمندیم. یک شماره تلفن هم داده بودند.تلفن زده و رفته و در دم استخدام
      شده. تمام تابستان را با این مرد کور کار کرده. برایش چیز می خوانده، پرونده
      و گزارش و اینجور چیزها. کمکش کرده تا دفتر کو چکش را در اداره ی خدمات
      اجتماعی شهر سر و سامان بدهد. زنم و آن مرد کور با هم دوست شدند. من از کجا
      می دانم؟ زنم برایم تعریف کرده است. یک چیز دیگر هم برایم تعریف کرده. روز
      آخر کارش در دفتر، مرد کور پرسیده بود که می شود صورتت را لمس کنم و او هم
      اجازه داده که این کار را بکند. برایم تعریف کرده که طرف با انگشتهایش تمام
      صورتش را لمس کرده – بینیش – حتی گردنش را! هرگز فراموش نمی کرد. حتی سعی 
      کرد شعری در این باره بنویسد. همیشه سعی می کرد شعر بگوید. سالی یکی دو تا
      شعر می گفت. معمولا بعد از هر اتفاق مهمی که برایش می افتاد.
      
      آن اوایل که با هم نامزد شده بودیم شعرش را نشانم داد. توی شعر از انگشتهای
      او گفته بود و اینکه چطور روی صورتش حرکت کرده اند. توی شعر گفته بود که آن
      وقت چه احساسی کرده، وقتی آن مرد کور بینی و لبهایش را لمس می کرده، در ذهنش
      چه گذشته است. یادم هست که شعرش چندان چنگی به دل نمی زد. البته به خودش
      نگفتم.
      شاید من اصلا شعر سرم نمی شود. اعتراف می کنم که وقتی هوس مطالعه به سرم می
      زند، اول از همه سراغ کتاب شعر نمی روم.
      
      خلاصه زنم مردی را که پیش از من از او خو شش آمده بود، همان که بنا بود افسر
      بشود، از بچگی دوست داشت. خوب، بگذریم. داشتم می گفتم که آخرتابستان گذاشت آن
      مرد کور به صورتش دست بمالد، با او خداحافظی کرد، با این نمی دانم فلان و
      بهمان زمان بچگی، که حالا افسر شده و بایست به ماموریت می رفت، عروسی کرد و
      از سیاتل رفت. اما او و مرد کور همچنان از حال هم با خبر بودند.بعد از حدود
      یک سال زنم اول بار با او تماس گرفت. یک شب از پایگاه نیروی هوایی آلاباما به
      او تلفن زد. می خواست حرف بزند. با هم حرف زدند. مرد کور از او خواست برایش
      نواری پست کند و از زندگی اش بگوید. این کار را کرد. نوار را فرستاد. در نوار
      برای مرد کور از شو هرش و زندگی اش در ارتش حرف زده بود. برای مرد کور گفت که
      شو هرش را دوست دارد اما از محل زندگی شان خوشش نمی آید واز اینکه شو هرش جزو
      این قضیه ی صنایع نظامی است چندان راضی نیست. برای مرد کور گفت که شعری گفته
      که در آن از او هم حرف زده است. گفت که دارد شعری می گوید در این باره که زن
      یک افسر نیروی هوایی بودن یعنی چه. گفت که شعر را هنوز تمام نکرده. هنوز
      مشغول است. مرد کور هم نواری پر کرد. نوار را برایش فرستاد. او هم نواری پر
      کرد. سالها این قضیه ادامه داشت. افسر زن من از این پایگاه  به آن پایگاه
      منتقل می شد. از پایگاه هوایی مودی، مک گیر و مک کانل برایش نوار پست می کرد
      و بالاخره از تراویس در نزدیکی ساکرمنتو، که یک شب آنجا احساس کرد تنهاست و
      از آدمهایی که در آن زندگی کولی وار مداوم باید ترکشان کند دور افتاده
      است.احساس کرد دیگر یک قدم دیگر نمی تواند بردارد. رفت و همه ی قرصها و
      کپسولهای توی قفسه ی دارو ها را بلعید و پشت بندش هم بطر جین را خالی کرد.بعد
      رفت توی وان آب داغ و از حال رفت.
      اما عوض آنکه بمیرد، حالش به هم خورد. با لا آورد. افسرش- اصلا چرا باید اسمی
      داشته باشد؟ محبوب دوران کودکی بود و خوب چی از این بهتر؟- از جایی به خانه
      آمد، پیدایش کرد و آمبولانس خبر کرد. زنم به وقتش همه را در نوار تعریف کرد و
      برای مرد کور فرستاد، سالها همه جور چیزی روی نوار ظبط کرده و نوارها را تند
      و چابک فرستاده است. گمانم سوای شعر گفتن سالی یکبار، این مهمترین تفریحش
      بوده است. توی یکی از نوارها برای مرد کور گفت که تصمیم گرفته مدتی دور از
      افسرش زندگی کند. در نوار دیگر از طلاقش گفته . من و او با هم آشنا شدیم و
      البته این را هم برای مرد کورش تعریف کرده. همه چیز را برای او می گفت، یا من
      اینطور فکر می کردم.یک بار از من پرسید دلت می خواهد آخرین نوار مرد کور را
      بشنوی. یکسال پیش بود، گفت که راجع به من توی نوار حرف زده. برای همین گفتم
      باشد، گوش می کنم. رفتم مشروب آوردم و توی اتاق نشیمن نشستیم. آماده شدیم گوش
      کنیم.اول نوار را توی دستگاه گذاشت و چند تا پیچ را این طرف و آن طرف چرخاند.
      بعد دگمه ای را فشار داد. نوار جیر جیری کرد و کسی با صدای بلند شروع کرد به
      حرف زدن. زنم صدا را کم کرد.بعد از چند دقیقه در و بی در گفتنهای بی معنی،
      اسم خودم را از دهان این غریبه شنیدم. مرد کوری که حتی نمی شناختمش! و بعد
      گفت: از این حرفهایی که در باره اش گفته ای فقط می توانم به این نتیجه برسم
      که اما بعد نشد بشنویم. کسی در زد، یا چیزی شد، و دیگر به سراغ آن نوار
      نرفتیم. شاید هم اینطوری بهتر شد.هر چه را می خواستم بشنوم شنیده بودم.
      حالا همین مرد کور داشت می آمد خانه ی من بخوابد.
      به زنم گفتم: "شاید بد نباشد ببرمش بولینگ."  داشت روی پیشخان آشپزخانه سیب
      زمینی کنگره کنگره ای می کرد.
      چاقویی را که به دست داشت پایین گذاشت و به طرفم بر گشت.
      گفت: " اگر مرا دوست داری، می توانی این یک کار را برایم بکنی. اگر هم دوست
      نداری، دیگر خود دانی.اما اگر تو دوست داشتی، هر دوستی ، و این دوستت می
      خواست بیاید خانه ی ما، من کاری می کردم احساس راحتی کند." با قاب دستمال
      دستهایش را خشک کرد.
      گفتم:"من که دوست کور ندارم."
      گفت:" تو هیچ دوستی نداری." گفت: " تازه، مگر حالیت نیست؟ زنش تازه مرده! نمی
      فهمی یعنی چه؟ این مرد زنش را از دست داده!"
      جواب  ندادم، از زن آن مرد کور چیز هایی برایم گفته بود. اسمش بولاه بود،
      بولاه! از آن اسمهایی که زنهای سیاه پوست دارند.
      پرسیدم:"زنش سیاه بود؟"
      زنم گفت: "خل شده ای؟ مخت تکان خورده؟" یک سیب زمینی برداشت. دیدم که سیب
      زمینی افتاد زمین و بعد قل خورد و رفت زیز اجاق. گفت:" چه ات شده؟ مست کرده
      ای؟"
      گفتم: "فقط پرسیدم."
      
      پشت بندش زنم گوشم را پر از جزئیاتی کرد که چندان علاقه ای به شنیدنشان
      نداشتم.مشروبی درست کردم و نشستم پشت میز آشپز خانه تا گوش کنم.تکه هایی از
      ماجرا جفت و جور شد.
      بولاه تابستان سال بعدی که زنم از پیش مرد کور رفت، برای کار پیش او رفته
      بود. کمی بعد بولاه و مرد کور توی کلیسا عروسی کردند. عروسی مختصری بود – آخر
      کی دلش می خواهد به یک چنین عروسی برود؟- فقط خودشان دو تا بودند و کشیش و
      زنش.اما به هر حال عروسی کلیسایی بود. گفته بود بولاه اینطور می خواسته. اما
      حتما همان وقت هم سرطان توی غده های لنفاوی بولاه دست به کار شده بوده. پس از
      هشت سال زندگی مشترک این زوج جدا نشدنی – بله، این عین کلمات زنم است، جدا
      نشدنی- وضع مزاجی بولاه به سرعت رو به وخامت گذاشت. در اتاق بیمارستانی در
      سیاتل مرد. مرد کور کنار تختش نشسته بود و دستش را گرفته بود. آنها ازدواج
      کرده بودند. آنها ازدواج کرده بودند، با هم زندگی و کار کرده بودند، با هم
      خوابیده بودند – بی شک عشق بازی هم می کردند و بعد مرد کور مجبور شد دفنش
      کند. همه ی این کارها را کرده بود بی آنکه هرگز دیده باشد که آن زن لعنتی چه
      شکل و شمایلی دارد. اصلا نمی توانستم سر در بیاورم، این را که شنیدم کمی دلم
      برای مرد کور سوخت.
      و بعد یکدفعه به مغزم زد که این زن عجیب زندگی ترحم انگیزی داشته است. فکر
      کنید که هرگز نمی توانست خودش را به همان شکلی که مرد محبو بش او را می دیده
      ببیند. زنی که روزها و روزها را سپری می کرده بی آنکه حتی یکبار تعریف خودش
      را از دهان محبو بش بشنود. زنی که هرگز شو هرش نمی توانسته حالت صورتش را
      بخواند. خواه احساس بدبختی باشد خواه چیزی بهتر. زنی که می توانست خودش را
      آرایش بکند یا نکند – بری شوهرش چه فرقی می کرد؟ می توانست اگر دلش می خواست
      پشت یک چشمش سایه ی سبز بزند، یک سوزن توی پره ی بینیش بکند، شلوار زرد و کفش
      ارغوانی بپو شد، فرقی که نمی کرد. و بعد به دامن مرگ بغلتد. دست مرد کور در
      دستش باشد. طرف اشک از چشمهای کورش ببارد – حالا که فکرش را می کنم می گویم
      شاید آخرین فکرش این بوده که: او هرگز حتی نمی دانسته من چه شکلی ام. آن هم
      من که چهار نعل به طرف مرگ می تاختم. یک حق بیمه ی مختصر، نصف یک سکه ی پزویی
      مکزیک برای رابرت مانده بود. نصفه ی دیگر سکه همراه زنش رفت توی قوطی. چه رقت
      انگیز.
      
      خلاصه، وقتش که رسید، زنم رفت ایستگاه تا او را بیا ورد. من که کاری نداشتم
      جز آنکه انتظار بکشم – که البته گناهش هم به گردن او بود- داشتم مشروبم را می
      خوردم و تلوزیون تماشا می کردم که شنیدم اتومبیل وارد ورودی شد. لیوان به دست
      از روی کاناپه بلند شدم و رفتم دم پنجره تا نگاه کنم.
      دیدم زنم وقت پارک کردن اتومبیل دارد می خندد. دیدم از اتومبیل پیاده شد و در
      را بست. هنوز لبخند به لب داشت. خیلی جالب بود. رفت سراغ در آنطرف که مرد کور
      می خواست از آن پیاده شود. خوب، شاید باورتان نشود که این مرد کور ریش بلند
      داشت! یک مرد کور ریشو! به نظر من که دیگر خیلی جالب است. مرد کور به عقب بر
      گشت و چمدانی را از صندلی عقب برداشت. زنم بازویش را گرفت، در اتو مبیل را
      بست و گرم صحبت با او، به انتهای ورودی و بعد بالای پله ها به ایوان راهنما
      ییش کرد.تلوزیون را خاموش کردم. مشروبم را سر کشیدم. لیوان را آب کشیدم.
      دستهایم را خشک کردم، بعد به طرف در رفتم.
      زنم گفت:" می خواهم با رابرت آشنا شوی. رابرت! این هم شوهر من. همه چیز را که
      در باره اش گفته ام."  گل از گل زنم شکفته بود. آستین مرد کور را گرفته بود.
      مرد کور چمدانش را گذاشت روی زمین و دستش را بالا آورد.
      دستش را گرفتم. حسابی دستم را فشار داد و نگه داشت و بعد ول  کرد.
      با صدایی بم گفت:" احساس می کنم قبلا آشنا شده ایم."
      گفتم:"من هم همینطور." نمی دانستم چه بگویم. بعد گفتم:"خوش آمدید، خیلی چیزها
      در باه تان شنیده ام."   بعد گروه کوچک ما راه افتاد، از ایوان به اتاق
      نشیمن، و زنم دستش را گرفته بود و راهنماییش می کرد. مرد کور چمدانش را به
      دست دیگرش داده بود. زنم گاه گاه چیزی میگفت، مثلا "اینجا بپیچ به
      چپ،رابرت،حالا شد. حالا مواظب باش، صندلی سر راهت است، بله، همین جا بنشین.
      این کاناپه است، همین دو هفته پیش خریدیمش."
      خواستم چیزی درباره ی کاناپه ی قدیمی بگویم، من آن کاناپه ی کهنه را دوست
      داشتم. اما هیچ نگفتم. بعد خواستم چیز دیگری بگویم، خوش و بشی بکنم. مثلا از
      سفر خوش منظره در طول هادسن بگویم، مثلا بگویم وقت رفتن به نیویورک آدم باید
      طرف راست قطار بنشیند و وقت آمدن از نیویورک طرف چپ.
      گفتم:"سفر با قطار چطور بود؟ راستی، کدام طرف قطار نشستی!" زنم گفت:"این هم
      شد سوال؟ کدام طرف نشستی!"  گفت:"این طرفش با آن طرفش چه فرقی می کند؟"
      گفتم:"همین طوری پرسیدم."
      مرد کور گفت:" طرف راست. تقریبا چهل سالی می شد سوار قطارنشده بودم. از زمان
      بچگی، با خانواده، خیلی وقت پیش بود. تقریبا یادم رفته بود قطار سواری چه
      حالی دارد." و گفت:" حالا دیگر برف پیری روی ریشم نشسته.یعنی اینطور می
      گویند."   مرد کور به زنم گفت: " عزیزم قیافه ام جالب شده؟"
      زنم گفت:"خیلی جالب رابرت." گفت:" رابرت، رابرت، راست راستی خوشحالم که می
      بینمت."
      زنم بالاخره چشم از مرد کور برداشت و به من نگاه کرد. احساس کردم قیافه ای که
      می بیند چندان باب طبعش نیست. شانه بالا انداختم.
      تا آن لحظه با هیچ آدم کوری ملاقات نکرده بودم و شخصا آشنا نبودم. این مرد
      کور چهل و هفت هشت ساله بود، درشت اندام بود و داشت طاس میشد، شانه هایش هم
      خمیده بود انگار بار سنگینی به دوش دارد. شلوار قهوه ای، کفش قهوه ای، پیراهن
      روشن با کراوات و کت اسپرت پوشیده بود. شیک شیک، این ریش بلند را هم که
      گذاشته بود. اما عصا نداشت و عینک دودی هم نزده بود.همیشه فکر می کردم همه ی
      کورها باید عینک دودی بزنند. راستش پیش خودم گفتم کاش او هم عینک زده بود.
      چشمهایش در نگاه اول مثل چشم ادمهای معمولی بود. اما آدم از نزدیک که نگاه می
      کرد، فرق داشت.اولا که سفیدی عنبیه اش بیش از حد بود و مردمکهایش هم انگار
      بدون اینکه بداند یا بتواند جلوشان را بگیرد توی حدقه می چرخیدند، آدم مور
      مورش میشد. به صورتش که خیزه شدم دیدم مردمک چشم چپ به طرف بینی اش رفت ولی
      مردمک دیگر سعی می کرد سر جایش بماند. اما زور زیادی می زد، چون این یکی هم
      داشت می چرخید،بی آنکه خودش بداند که می چرخد یا بخواهد که بچرخد.
      گفتم:" با یک مشروب چطوری؟ چی میل داری؟ از هر چیزی یک کم داریم. یکی از
      راههای وقت گذرانیمان همین است."
      تند تند با آن صدای بمش گفت:" خود من یک پا اهل اسکاچ ام، رفیق."
      گفتم:" بسیار خوب." رفیق! "البته، می دانستم."
      با انگشتهایش چمدانش را که کنار کاناپه گذاشته بود لمس کرد. می خواست
      موقعییتش را بفهمد. من که اشکالی در این کار نمی دیدم.
      زنم گفت:" این را می برم بالا توی اتاقت."
      مرد کور به صدای بلند گفت:" نه، خوب است،خودم که رفتم بالا، می برمش."
      گفتم:"کمی آب توی اسکاچت بریزم؟"
      گفت:"خیلی کم."
      گفتم:"می دانستم."
      گفت:" فقط یک قطره. این هنر پیشه ی ایرلندی، اسمش بری فیتز جرالد بود، نه؟ من
      هم مثل او. فیتز جرالد می گفت: وقتی آب می خورم، آب می خورم، وقتی ویسکی می
      خورم، ویسکی می خورم."  زنم خندید. مرد کور دستش را تا زیر ریشش بالا آورد،
      ریشش را آهسته بلند  کردو بعد ولش کرد.
      مشروبها را درست کردم، سه لیوان بزرگ اسکاچ با چند قطره آب. و بعد لم دادیم و
      از سفر رابرت صحبت کردیم. اول پرواز طولانی از ساحل غربی به کانتی کات را مو
      به مو مرور کردیم. بعد با قطار از کانتی کات تا اینجا. برای این تکه ی سفریک
      لیوان دیگر خوردیم.
      یادم آمد جایی خوانده بودم که آدمهای کور سیگار نمی کشند چون فرض بر این است
      که آدم باید دودی را که بیرون می دهد ببیند. فکر می کردم که تا این اندازه و
      فقط تا همین اندازه را درباره ی آدمهای کور می دانم. اما این مرد کور سیگارش
      را تا ته می کشید و بعد سیگار دیگر را روشن می کردو بعد سیگار دیگر را روشن
      می کرد. این مرد کور زیر سیگارش را پر می کرد و زنم آن را خالی می کرد. وقتی
      پشت میز نشستیم تا شام بخوریم، یک مشروب دیگر ریختم. زنم بشقاب رابرت را پر
      کرد از استیک، سیب زمینی کنگره ای و نخود سبز. من روی دو تکه نان برایش کره
      مالیدم، گفتم: " این هم نان و کره." کمی از مشروبم خوردم. گفتم:" خوب، حالا
      دعا بخوانیم." و مرد کور سرش را خم کرد، زنم هاج و واج نگاهم کرد. گفتم:" دعا
      کنیم که مبادا تلفن زنگ بزند غذا سرد بشود."
      دست به کار شدیم. هر چه خوردنی روی میز بود خوردیم. جوری می خوردیم انگار
      فردایی در کار نخواهد بود، حرف نمی زدیم، می خوردیم. همه چیز را مثل کف دست
      پاک کردیم. میز را درو کردیم. حسابی به خوردن افتاده بودیم. مرد کور از همان
      اول محل غذا هایش را شنا سایی کرد، می دانست هر چیز دقیقا کجای بشقابش
      است.وقتی داشت با کارد و چنگال گوشتش را می خورد، با تحسین تماشایش می کردیم.
      دو تکه گوشت می برید. گوشت را با چنگال به دهان می گذاشت و بعد یکراست می رفت
      سراغ سیب زمینی کنگره ای، بعد نخود سبز، و یک تکه از نان و کره می کند و می
      خورد، پشت سرش هم یک جرعه ی بزرگ شیر می خورد، گاهی هم بی رو در بایستی از
      انگشتهایش استفاده می کرد. همه چیز را تا ته خوردیم. از جمله نصف یک کیک توت
      فرنگی را. چند لحظه ای انگار خشکمان زده باشد نشستیم.دانه های عرق بر
      صورتهایمان نشسته بود. بالا خره از پشت میز بلند شدیم و ظرفهای کثیف را
      گذاشتیم همانجا بماند. پشت سرمان را نگاه نکردیم، خود را به اتاق نشیمن
      رساندیم و باز در جاهایمان فرو رفتیم. زنم و رابرت روی کاناپه نشستند، من روی
      صندلی بزرگ نشستم. وقتی آن دو از اتفاقات مهمی که در ده سال گذشته برایشان رخ
      داده بود حرف می زدند دو سه لیوان دیگر هم خوردیم.  من بیشتر فقط گوش می
      دادم.گاهی هم حرفی می زدم. نمی خواستم فکر کند از اتاق بیرون رفته ام. و نمی
      خواستم زنم فکر کند احساس غریبگی می کنم. از اتفاقاتی حرف زدند که در این ده
      سال برای آنها – برای آنها!- رخ داده بود. منتظر شدم تا اسمم را از دهان زن
      نازنینم بشنوم، اما بیهوده بود. مثلا حرفی بزند از قبیل اینکه " و بعد شوهر
      عزیزم وارد زندگی ام شد." اما اصلا خبری نبود. بیشترش حرف رابرت بود. رابرت
      گویا همه جور کاری کرده بود، یک کور همه فن حریف تمام عیار. اما این آخریها
      او و زنش نما یندگی توزیع اموری را گرفتند که زندگیشان هم گویا از همان جا می
      گذشته. مرد کور مدتی اپراتور آماتور رادیو هم بوده.با ان صدای بلندش تعریف
      کرد که با اپراتورهای دیگر در گوام، فیلیپین، آلاسکا و حتی تاحیتی چه حرفهایی
      ردو بدل می کرده. گفت که هر وقت بخواهد به این جاها برود، به هر کدام از این
      کشورها که برود، کلی دوست و آشنا دارد. گاه گاه هم صورت کورش را به طرف من می
      کرد. دستش را زیر ریشش می گذاشت و چیزی از من می پرسید. چند وقت است این شغل
      جدید را گرفته ای؟ (سه سال.) کارت را دوست داری؟(نه!) می خواهی همین جا
      بمانی؟( چاره چیست؟) و بالاخره وقتی فکر کردم که دیگر کفگیرش به ته دیگ خورده
      است، بلند شدم و تلوزیون را روشن کردم.
      زنم با حرص نگاهم کرد. داشت کم کم جوش می آورد، بعد به مرد کور نگاه کرد و
      گفت:" رابرت تو تلوزیون داری؟"
      مرد کور گفت:" دو تا تلوزیون دارم عزیزم. یکی رنگی و یکی سیاه و سفید که
      یادگاری قدیمی است. مسخره است، اما هر بار که تلوزیون را روشن می کنم ، که
      البته همیشه روشن می کنم، تلوزیون رنگی را روشن می کنم. مسخره است، نه؟"
      نمی دانستم چه بگویم. اصلا نمی دانستم چه جوابی بدهم. برای همین اخبار را
      تماشا کردم و سعی کردم به حرفهای گوینده گوش کنم.
      مرد کور گفت:" تلوزیونتان رنگی است. نپرسید چطور فهمیدم، ولی می فهمم."
      گفتم:" چند وقت پیش معامله کردیم."
      مرد کور کمی از مشروبش چشید. ریشش را بلند کرد، بو کشید و بعد ولش کرد. روی
      کاناپه به جلو خم شد، جای زیر سیگاری را روی میز عسلی پیدا کرد، با فندک
      سیگارش را روشن کرد. به کاناپه تکیه داد و قوزک پاهایش را روی میز گذاشت.
      زنم جلو دهانش را گرفت وبعد خمیازه کشید. کش و قوس آمد. گفت:" گمانم بهتر است
      بروم بالا و لباس راحتی بپوشم.گمانم بهتر است لباسم را عوض کنم." گفت:"
      رابرت،تو راحت باش."
      مرد کور گفت:"من راحتم."
      زنم گفت:" می خواهم توی این خانه راحت باشی."
      مرد کور گفت:"هستم"
      
      بعد از ابنکه زنم از اتاق رفت، من و او به گزارش وضع هوا وبعد اخبار ورزشی
      گوش کردیم. دیگر آن قدر طولش داده بود که نمی دانستم بالاخره پایین می آید یا
      نه. فکر کردم شاید رفته و خوابیده. دلم می خواست بیاید
      پایین . نمی خواستم با این مرد کور تنها بمانم. پرسیدم باز هم مشروب می خوری
      و گفت البته. بعد پرسیدم می خواهی کمی علف با من بکشی. گفتم تازه یک سیگار
      پیچیده ام . نپیچیده بودم اما می خواستم یکی دو لحظه بعد بپیچم.
      گفت:" با تو امتحانش می کنم."
      گفتم:" حالا شد، جنسش عالی است."
      رفتم مشروب آوردم و کنارش روی کاناپه نشستم. بعد دو تا سیگار پر و پیمان
      پیچیدم. یکی را روشن کردم و دادم دستش. گذاشتمش لای انگشتهاش. گرفت و پک زد.
      گفتم:" تا می توانی دودش را نگه دار."  معلوم بود به کلی از مرحله پرت است.
      زنم با روبدوشامبر صورتی و دمپایی های صورتی آمد پایین.
      گفت:" بوی چی می آید؟"
      گفتم:" فکر کردیم بد نیست چند پکی بزنیم."
      زنم با خشم تمام نگاهم کرد. بعد به مرد کور نگاه کرد و گفت:" نمی دانستم تو
      هم اهلش هستی رابرت."
      گفت:" حالا شدم عزیزم. هر کاری بار اولی دارد، ولی هنوز که چیزیم نشده."
      گفتم:" جنسش خیلی ملایم است."  گفتم:" این از آن مواردی است که عقل آدم را
      زایل نمی کند. اوضاع را به هم نمی ریزد."
      گفت:" چه بد رفیق." و خندید.
      زنم روی کاناپه بین من و مرد کور نشست. سیگار را به او رد کردم. گرفت و پکی
      زد و بعد برش گرداند به من. گفت:" نوبت کیست؟"  بعد گفت:"من نباید بکشم. همین
      حالاش هم نمی توانم چشمم را باز نگه دارم. این شام هم که حسابی ناکارم کرد.
      نباید اینقدر می خوردم."
      مرد کور گفت:" به خاطر کیک توت فرنگی است."  گفت:" همه اش زیر سر آن کیک
      است."  و آن خنده ی بلندش را سر داد. بعد سرش را جنباند.
      گفتم:" باز هم کیک توت فرتگی مانده."
      زنم گفت:" باز هم می خواهی رابرت؟"
      گفت:"کمی بعد شاید."
      باز به سر وقت تلوزیون رفتیم. زنم باز خمیازه کشید، گفت:" رابرت، هر وقت
      خواستی بخوابی تختت حاضر است، می دانم که روز خیلی سختی را گذرانده ای، هر
      وقت خواستی بخوابی بگو."   دستش را کشید."رابرت؟"
      مرد کور به خواب آمد و گفت:" خیلی بهم خوش گذشت، واقعا از صد تا نوار هم بهتر
      است،نه؟"
      گفتم:"نوبت توست." و سیگار را بین انگشتهاش گذاشتم. پک زد،  دود را حبس کرد،
      بعد بیرون داد. انگار از نه سالگی اینکاره بوده باشد.
      گفت:" متشکرم رفیق، اما گمانم بسم است."  گفت:" فکر می کنم کم کم دارد اثر می
      کند."   ته سیگار روشن را به طرف زنم دراز کرد.
      زنم گفت:" من هم همینطور، ایضا. من هم نمی کشم."   ته سیگار را گرفت و به من
      رد کرد:"من همین جا وسط شما دو تا کمی می نشینم و چشمهایم را می بندم. اما
      شما کار خودتان را بکنید،باشد؟ هر دوتان. اگر مزاحم هستم، بگویید، وگرنه می
      توانم همینجا با چشم بسته بنشینم تا وقتی که بخواهید بخوابید."   گفت:"
      رابرت، تخت حاضر است، هر وقت خواستی می توانی بخوابی، جایت درست پهلوی اتاق
      ما توی طبقه ی بالاست، وقتی خواستی بخوابی می بریمت آنجا. شما دو تا، اگر
      خوابم برد بیدارم کنید ها."
      این را گفت و بعد چشمهایش را بست و به خواب رفت.
      اخبار تمام شد. بلند شدم و کانال را عوض کردم، باز روی کاناپه نشستم و تکیه
      دادم . کاش زنم اینجور از حال و کار نرفته بود. سرش را روی پشتی کاناپه
      گذاشته بود و دهانش باز مانده بود. طوری چرخیده بود که روبدوشامبرش پس رفته
      بود...          خم شدم تا ربدو شامبرش را بکشم روی پایش، و آن وقت بود که
      مرد کور را نگاه کردم. چه کاری است! دوباره لبه ی روبدوشامبر را پس زدم.
      گفتم:" اگر کیک توت فرنگی را خواستی بگو."
      گفت:" باشد."
      گفتم:" خسته ای؟ می خواهی ببرمت بالا بخوابی. وقتش شده دراز بکشی؟"
      گفت:"نه، هنوز نه. پهلوت می مانم رفیق. اگر اشکالی ندارد، تا وقتی بخواهی
      بخوابی، من هم با تو بیدار می مانم.
      هنوز فرصت نکرده ایم گپی بزنیم. متوجهی که؟ احساس می کنم تمام شب فقط من و او
      حرف زدیم." ریشش را بلند کرد و ول کرد. سیگار و فندکش را برداشت.
      گفتم:" اصلا اشکالی ندارد."  بعد گفتم:"خوشحالم همصحبتی دارم." و گمانم
      خوشحال بودم. هر شب علف می کشیدم و آنقدر بیدار می ماندم تا خوابم ببرد. من و
      زنم به ندرت هر دو با هم می رفتیم بخوابیم. وقتی خوابم می برد خوابهایی می
      دیدم که گاه وسطش از جا می پریدم و قلبم مثل دیوانه ها می زد.
      تلوزیون برنامه ای درباره ی کلیسا و قرون وسطی داشت. از این برنامه های معمول
      نبود. می خواستم چیز دیگری تماشا کنم. کانالهای دیگر را گرفتم. اما آنها هم
      هیچ برنامه ای نداشتند. برای همین به همان کانال اول برگرداندم و معذرت
      خواستم.
      مرد کور گفت:" مهم نیست رفیق، برای من فرقی نمی کند. هر چه تو بخواهی تماشا
      کنی، از نظر من اشکالی ندارد. من همیشه چیز یاد می گیرم."
      گفت:" آدم همیشه دارد چیزی یاد می گیرد.بد نیست امشب هم چیزی یاد بگیرم. گوش
      که دارم."
      
      
      مدتی حرف نزدیم. به جلو خم شده و سرش را به طرف من چر خانده بود، گوش راستش
      را به طرف تلوزیون گرفته بود. آدم معذب می شد. گاه به گاه پلکهایش سنگین می
      شد. و بعد دوباره با زشان می کرد. چند وقت به چند وقت هم انگشتها را توی ریشش
      می کرد و آن را می گشید.انگار داشت به چیزی که ازتلوزیون می شنید فکر می کرد.
      روی صفحه ، یک عده مرد با لباسهایی به نقش اسکلت و مردانی با لباس شیاطین
      داشتند به عده ای مرد ردا پوش حمله می کردند و آزارشان می دادند. مرد هایی که
      لباس شیاطین به تن داشتند، نقاب شیطان به صورت زده بودند و شاخ و دم دراز
      داشتند. این نمایش شبیه خوانی بخشی از مراسم بود. مرد انگلیسی راوی برنامه
      گفت که هر ساله این مراسم در اسپانیا برگزار می شود. سعی کردم برای مرد کور
      توضیح بدهم که چه نشان می دهند.
      گفت:"اسکلت."  گفت:" می دانم چه شکلی است."  و سر تکان داد.
      تلوزیون یکی از این کلیساهای جامع را نشان داد. بعد کلیسای جامع دیگری را
      مفصلا و خیلی آهسته نمایش داد. بالاخره تصویر کلیسای مشهور پاریس آمد، با آن
      طاقهای ضربی و برجهایی که به ابرها می رسیدند. دوربین عقب رفت تا تمام کلیسای
      جامع را که در برابر آسمان بالا رفته بود نشان دهد.
      بعضی وقتها هم صدای مرد انگلیسی که داشت قضیه را تعریف می کرد خفه می شد. می
      گذاشت فقط دوربین روی کلیساهای جامع بچرخد. یا آنکه دوربین به دشت و صحرا می
      رفت. سراغ مردانی که داشتند در مزارع پشت گاوهای نر راه می رفتند. تا جایی که
      می شد صبر کردم. بعد احساس کردم باید حرفی بزنم. گفتم:" حالا دارند بیرون این
      کلیسای جامع را نشان می دهند. شیر و از این جور چیزها. مجسمه های کوچک شبیه
      به هیولا. حالا گمانم رفته اند ایتالیا. بله،توی ایتالیاست. روی دیوارهای این
      کلیسا نقاشی شده است."
      پرسید:" فرسکو است رفیق؟" و جرعه ای از مشروبش خورد. دست دراز کردم لیوانم را
      بردارم. اما خالی بود. سعی کردم هر چه را می توانم به خاطر بیاورم. گفتم:"
      پرسیدی فرسکو هستند؟ چه سوال خوبی! نمی دانم."
      دوربین به سراغ کلیسای جامعی در حوالی لیسبون رفت. کلیسای جامع پرتقال با
      کلیساهای فرانسوی و ایتالیایی آنقدرها فرقی نداشت. ولی خوب، کلیساهای جامع را
      میشد شناخت. بیشترش نمای داخلی بود. بعد ناگهان فکری به سرم زد و گفتم:" یک
      چیزی به ذهنم رسید. تو اصلا می توانی تصور کنی که کلیسای جامع چیست؟ یعنی چه
      شکلی است؟ متوجه منظورم هستی؟ اگر کسی به تو بگوید کلیسای جامع، آیا اصلا هیچ
      تصوری داری که از چه حرف می زند؟ مثلا می دانی کلیسای جامع با کلیسای باپتیست
      چه فرقی دارد؟"
      گذاشت دود از دهانش بیرون بریزد. گفت:" می دانم که پنجاه یا صد سال پیش صدها
      کارگر زحمت می کشیدند آنها را بسازند. البته همین حالا شنیدم. این یارو داشت
      می گفت. می دانم نسل اندر نسل خوانواده ها روی یک کلیسای جامع کار کرده اند.
      این را هم از این یارو شنیدم. مردانی که از اول عمر روی آنها کار کرده اند،
      زنده نماندند تا شکل نهایی کارشان را ببینند. از این نظر با ماها فرقی
      ندارند، رفیق، مگر نه؟" خندید. بعد باز پلکهایش سنگین شد، سرش پایین افتاد،
      انگار داشت چرت می زد، شاید هم داشت خودش را در پرتقال تصور می کرد. تلوزیون
      حالا داشت کلیسای جامع دیگری را نشان می داد. این یکی مال آلمان بود. صدای
      مرد انگلیسی یکریز می آمد. مرد کور گفت:" کلیساهای جامع." راست نشست و سرش را
      عقب و جلو برد." اگر راستش را بخواهی رفیق، فقط همین را می دانم. همین که
      حالا گفتم. همینهایی که از این یارو شنیدم. اما شاید تو تو بتوانی یکیشان را
      برایم توصیف کنی. کاش این کار را بکنی.خیلی دلم می خواهد. راستش را بخواهی،
      واقعا درست نمی دانم چه شکلی است."
      به تصویر کلیسای جامع توی تلوزیون زل زدم. چطور می توانستم تو صیفش را حتی
      شروع کنم. با خودم گفتم، خوب فرض کن زندگیت به همین وا بسته باشد. فرض کن
      زندگیت در دست یک آدم دیوانه است که می گوید باید این کار را بکنی و گرنه...
      مدتی دیگر به کلیسای جامع خیره شدم تا آنکه باز تصویر دشت و صحرا آمد. فایده
      ای نداشت. رو به مرد کور کردم و گفتم:" اولا که خیلی بلندند."  به دور و برم
      در اتاق نگاه کردم تا سر نخی پیدا کنم." خیلی بالا می روند،بالای بالا، به
      طرف آسمان.بعضیشان خیلی بزرگ اند آنقدر که مجبورند دیوارهای پشتیبان کنارشان
      بزنند. به اصطلاح برای اینکه سر پا نگاهشان دارند. اسم این دیوارها شمع است.
      نمی دانم چرا مرا یاد پلهای غرفه دار می اندازند. اما شاید نمی دانی که پلهای
      غرفه دار چیست؟ گاهی جلو کلیساهای جامع شیطان و این جور چیزها برجسته کاری
      شده. گاهی هم زنها و مردهای اشراف." گفتم:" نپرس چرا، چون نمیدانم."
      داشت سر تکان می داد. انگار تمام بالا تنه اش جلو و عقب می رفت.
      گفتم:" کارم چندان خوب نیست، هان؟"
      بی حرکت ماند و بر لبه ی کاناپه خم شد. وقتی داشت به حرفهایم گوش می کرد،
      انگشتانش را در ریشش فرو می برد. نمی توانستم حالیش کنم، خودم می فهمیدم. اما
      به هر حال صبر می کرد تا ادامه بدهم. سر تکان داد، انگار می خواست تشویقم
      کند. سعی کردم فکر کنم دیگر چه بگویم. گفتم:"واقعا بزرگند، عظیم اند، ازسنگ
      ساخته شده اند. گاهی هم از مرمر. در روزگار قدیم، آدمهایی که کلیسای جامع را
      می ساختند، می خواستند به خدا نزدیک شوند. در آن روزگار قدیم خدا بخش مهمی از
      زندگی همه بود. از کلیسای جامع ساختنشان می شود فهمید."  گفتم:" متاسفم، اما
      انگار دیگر بهتر از این نمی توانم بگویم.اصلا از من بر نمی آید."
      مرد کور گفت:"همین طوری خوب است،رفیق. راستی،ببین، امیدوارم از این سوالم
      ناراحت نشوی. می توانم سوالی بکنم؟ می خواهم یک سوال ساده بکنم، آره یا نه.
      فقط کنجکاوم و قصدم اهانت نیست. تو میزبان منی. اما می خواهم بپرسم که اصلا
      هیچ جوری مذهبی هستی؟ اشکال ندارد که این را بپرسم؟"
      سر تکان دادم. البته نمی توانست ببیند. چشمک زدن یا نزدن برای یک مرد کور علی
      السویه است." گمانم اعتقادی به مذهب ندارم. به هیچ چیز. گاهی سخت است.متوجه
      منظورم که هستی؟"
      گفت:"بله، البته."
      گفتم:"خوب."
      مرد انگلیسی هنوز داشت ادامه می داد. زنم توی خواب آهی کشید. نفس عمیقی کشید
      و بعد دنباله ی خوابش را گرفت.
      گفتم:" باید مرا ببخشی،اما نمی توانم برایت بگویم که کلیسای جامع چه شکلی
      است.اصلا مایعش را ندارم. بیشتر از این از من بر نمی آید."
      مرد کور وقتی حرف می زدم کاملا بی حرکت نشسته بود و سرش را پایین انداخته
بود.
      گفتم:" راستش کلیساهای جامع برای من هیچ معنای خاصی ندارند. هیچ. کلیسای
      جامع. فقط به درد این می خورند که آدم آخر شب توی تلوزیون تماشایشان کند.
      همین و بس."
      اینجا بود که مرد کور سینه اش را صاف کرد. خلطی هم گویا به گلویش آمد. از جیب
      عقب شلوارش دستمالی در آورد. بعد گفت:" فهمیدم رفیق، مهم نیست، پیش می آید،
      نگران نباش."  گفت:" راستی ببین، یک لطفی می کنی؟ فکری به سرم زد. چرا یک کم
      کاغذ کلفت نمی آوری؟ با یک قلم. بیا یک کاری بکنیم. برو یک قلم و کاغذ کلفت
      بیاور. برو، برو رفیق، برو بیاور."
      رفتم طبقه ی بالا. پاهایم انگار جان نداشت. انگار مدتی دویده باشم. در اتاق
      زنم گشتم. در سبد کوچکی روی میزش چند تا خودکار پیدا کردم. وبعد سعی کردم فکر
      کنم که کجا می شود از این کاغذ هایی که خواسته پیدا کنم.
      
      پایین، توی آشپزخانه پاکتی پیدا کردم که تهش پوست پیاز ریخته بود. پاکت را
      خالی کردم و تکاندم. بردمش به اتاق نشیمن و کنار پایش نشستم. چیزها را جابجا
      کردم. چروکهای پاکت را صاف کردم وآن را روی میز پهن کردم.
      مرد کور هم از کاناپه پایین آمد و کنار من روی فرش نشست.
      روی کاغذ دست کشید. با دست از بالا و پایین. دو طرف کاغذ را لمس کرد.به لبه
      ها هم دست کشید. گوشه ها را هم با انگشت پیدا کرد.
      گفت:" خوب است، خوب است، بیا شروع کنیم."
      دستم را پیدا کرد. همانی که باهاش قلم را گرفته بودم.با دستش دستم را مشت
      کرد.گفت:" شروع کن رفیق، بکش، بکش، حالا می بینی. من هم همراهت می آیم.درست
      می شود."
      مرد کور گفت:" حالا درست همانطور که دارم می گویم شروع کن. خودت می بینی.
      بکش."
      و شروع کردم. اول یک جعبه کشیدم که شکل خانه بود. می توانست خانه ای باشد که
      در آن زندگی می کردم. بعد یک سقف برایش گذاشتم. در دو طرف سقف برجها را
      کشیدم. چه خل بازی ای!
      گفت:" محشر است، معرکه است." گفت:" کارت عالی است. هرگز فکر نمی کردی یک چنین
      اتفاقی در زندگی برایت بیافتد. هان، رفیق؟ خوب، زندگی عجیب است، هه مان این
      را میدانیم. حالا ادامه بده. ولش نکن."
      پنجره با طاقی گذاشتم. طاق ضربیها را کشیدم. در های بزرگ را آویزان کردم. نمی
      توانستم درست بکشم. برنامه ی تلوزیون تمام شد. قلم را زمین گذاشتم و انگشتا
      نم را باز و بسته کردم. مرد کور روی کاغذ دست کشید، با نوک انگشتانش کاغذ را،
      چیز هایی را که کشیده بودم لمس می کرد و سر تکان می داد.
      مرد کور گفت:" کارت خوب بود."
      باز قلم را بر داشتم، و او دستم را پیدا کرد. ادامه دادم. اصلا نقا شی ام خوب
      نیست. اما به هر حال همچنان می کشیدم.
       زنم چشمهاش را باز کرد و به ما خیره شد. راست روی کاناپه نشست. جلو
      روبدوشامبرش باز بود. گفت:" دارید چه کار می کنید؟ به من هم بگویید! می خواهم
      بدانم."
      جوابش را ندادم.
      مرد کور گفت:" داریم یک کلیسای جامع می کشیم. من و او داریم با هم درستش می
      کنیم." به من گفت:" محکم فشار بده. حالا خوب شد، خوب شد."  گفت:" بله. موفق
      شدی رفیق. فکر نمی کردی بتوانی. اما می توانی، مگر نه؟" داری معرکه می کنی.
      می فهمی چی می گویم؟ یک دقیقه ی دیگر راست راستی یک چیز درست و حسابی از کار
      در می آید."   گفت:"اوضاع دستت چطور است؟ حالا توش آدم بگذار. کلیسای جامع
      بدون آدم به چه درد می خورد؟"
      
      زنم گفت:" قضیه چیست رابرت، دارید چه کار می کنید؟ چه خبر است؟"
      به زنم گفت:" چیزی نیست." به من گفت:" حالا چشمهات را ببند."
      بستم. همانطور که گفته بود چشمهایم را بستم.
      گفت:" بستی؟ کلک نزنی."
      گفتم:" بستم."
      گفت:" بگذار همینطور بسته بماند." گفت:" ول نکن. ادامه بده. بکش." و ادامه
      دادیم. انگشتهای او انگشتهایم را که روی کاغذ حرکت می دادم هدایت می کرد. تا
      به امروز سابقه نداشته چنین اتفاقی برایم بیافتد.
      بعد گفت:"گمانم درست شد."  گفت:" گمانم موفق شدی. نگاه کن. نظرت چیست؟"
      
      اما من چشمهایم را بسته بودم.فکر می کردم کمی دیگر هم همینطور بسته نگهشان
      دارم.فکر کردم باید این کار را بکنم.
      گفت:" خوب، داری نگاه می کنی؟"
      چشمهایم هنوز بسته بود.در خانه ی خودم بودم. می دانستم. اما احساس نمی کردم
      که اصلا در جایی باشم یا چیزی.
      گفتم:" واقعا یک چیز درست و حسابی از کار در آمد."
      
      
      
      
      
      
      
      

نوشته شده در ۱۳۸٥/۱/۳۱ساعت ٥:٥٢ ‎ب.ظ توسط داوود خان احمدی نظرات () |


Design By : Night Skin